Türkçeciyiz biz
>

ŞAİR VE YAZAR KÖŞEMİZ

http://ramazanates.com

Türkçe Temaları

Türkçe Dersi, Tema Sunuları


CÜMLENİN ÖĞELERİ

CÜMLE CÜMLENİN ÖĞELERİ 1. Yüklem 2. Özne 3. Nesne 4. Dolaylı Tümleç 5. Zarf Tümleci Cümle Dışı Unsurlar ve Ara Söz, Ara Cümle  CÜMLE   google_protectAndRun("ads_core.google_render_ad", google_handleError, google_render_ad); Bir duyguyu, düşünceyi, isteği, haberi, durumu, olayı vb. ifade etmek için kurulan ve kendi içinde anlam ve yargı bütünlüğü olan sözcüğe veya söz dizisine cümle denir.     Bugün hava ne kadar güzel! Senin de benim gibi, otobüste, çalan cep telefonun uzun süre açmayanlara, "Şehir magandaları!" diye bağırasın geldi mi hiç?  Özellikleri   ]Her cümle bir yüklem ve varsa ona bağlı diğer öğelerden oluşur. ]Cümlede yargı bildiren unsur yüklemdir. Cümle yüklem üzerine kurulur. İhtiyaca göre başka öğelerle desteklenir.  Geldim. Ben geldim. Ben buraya geldim. Ben evden buraya geldim. Ben evden buraya koşarak geldim. Ben evden buraya kadar koşarak geldim. Ben seni görmek için evden buraya kadar koşarak geldim.  ]Bir cümle anlam ve yargı bildiren, ek-fiille çekimlenmiş bir tek isimden (yüklem) veya zamana ve şahsa göre çekimlenmiş bir tek fiilden (yüklem) de oluşabilir, yüklemi ve birbirini anlam bakımından bütünleyen birden fazla kelime ya da kelime grubundan da. Yani en küçük cümle tek kelimeden oluşabilir. Öğretmenim. Öğretiyorum. Biz sizinde gelmeyeceğiz. Sokaklarda, caddelerde, kaldırımlara park eden otolar yüzünden, yayaların rahatça yürüme imkânı kalmadı artık. Karşılıklı konuşmalarda tek kelimeden oluşan cevap cümleleri &o...

Cümle Çeşitleri

  A. YÜKLEMİN TÜRÜNE GÖRE CÜMLELER 1. Fiil Cümlesi 2. İsim Cümlesi B. ÖĞELERİN DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER 1. Kurallı (Düz) Cümle 2. Devrik Cümle C. ANLAM YÖNÜNDEN CÜMLELER 1. Olumlu Cümle 2. Olumsuz Cümle 3. Soru Cümlesi 4. Emir Cümlesi 5. Ünlem Cümlesi 6. Şart Cümlesi 7. İstek Cümlesi   D. YAPI BAKIMINDAN CÜMLELER 1. Basit Cümle 2. Birleşik Cümle a. Girişik Birleşik Cümle b. İç İçe Birleşik Cümle c. İlgi Cümlesi d. Şartlı Birleşik Cümle 3. Sıralı Cümleler 4. Bağlı Cümle 1. "ki"li Bağlı Cümleler 2. Diğer Bağlaçlarla Kurulanlar google_protectAndRun("ads_core.google_render_ad", google_handleError, google_render_ad); google_protectAndRun("ads_core.google_render_ad", google_handleError, google_render_ad); google_protectAndRun("ads_core.google_render_ad", google_handleError, google_render_ad); google_protectAndRun("ads_core.google_render_ad", google_handleError, google_render_ad); A. Yüklemine Göre Cümleler Bir cümlenin yüklemi ya çekimli bir fiil ya da ek-fiille çekimlenmiş bir isi olabilir. Buna göre yüklemin türü bakımından cümleler ikiye ayrılır: 1. Fiil Cümlesi Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir. Bu fiil şahıs ve kip eki alarak çekimlenir. Türkçede (başka dillerde de) fiil cümlesi isim cümlesinden daha çok k...

CÜMLEDE ANLAM

Cümle: Sözcüklerin yan yana gelerek bir duyguyu, bir düşünceyi, bir isteği, bir işi, kısacası bir yargıyı tam olarak anlatabilir duruma gelmiş biçimine cümle denir. Burada,  cümlenin anlam yönü ele alınıp öznellik, nesnellik, karşılaştırma... gibi anlamlar ifade eden cümleler üzerinde durulacaktır. Öznel Anlatım  Doğruluğu ya da yanlışlığı kişiden kişiye değişen, doğruluğu tartışılan düşüncelerin anlatıldığı yargılara öznel yargı denir. Bu yargıların kullanıldığı anlatıma da öznel  anlatım denir. Bu cümlelerde (yargılarda) bence ifadesi vardır. *İzmir,tarihi ve doğal güzellikleriyle eşsiz bir şehrimizdir. *Şair söyleyiş güzelliğiyle türkü tadında bir şiir sunuyor bize. *Konferansa katılanların saçma sapan fikirleri beni iyice sıkmıştı. *Yazar,sürükleyici anlatımı ve ilginç betimlemeleriyle okuyucuyu olayın içinde yaşatıyor. *Çatık kaşları,yaralı yüzüyle insanı ürküten bir havası vardı. Nesnel Anlatım   Doğruluğu ya da yanlışlığı kişiden kişiye değişmeyen, deney ve gözleme dayanan tarafsız yargılara nesnel yargı denir. Bu yargıların kullanıldığı anlatıma da nesnel anlatım denir. Nesnel yargılarda duygu ve izlenimlere yer verilmez. *Filmde olaylar küçük bir kasabada geçiyor. *Eser dört bölüm halinde sinemaya uyarlanmış. *Turizm gelirleri geçen yıla oranla yüzde 5'lik bir artış göstermiştir. *Aruz ölçüsüyle yazılan şiirde nazım birimi dörtlüktür. *Dört perdede oluşan bu oyunda yazar,aile bireyleri arasındaki sorunları anlatır. Koşula (şarta) Bağlılık  Bir olayın, durumun gerçekleşmesi için daha önceden olması gereken başka bir durumun varlığına "koşulluk&...

Yapım Ekleri

Yapım ekleri, mevcut kelimelerden (isim ve fiil köklerinden) farklı ve yeni anlamlı kelimeler türetmeye yarayan eklerdir. Nesneleri karşılayan isimlerle hareketleri karşılayan fillerin kökleri farklıdır: Gel-(-mek,-dim, -miş...) Baba(-m, -lar, -dan)  Birbirine yakın olan nesne ve hareketlere ait kelimeler aynı kökten türeyen kelimelerdir. Bu bakımdan türemiş kelimelerin kökleriyle mutlaka bir anlam ilişkileri olmalıdır: baş, baş-la-, baş-ar-, baş-ar-ı sev-, sev-il-, sev-dir, sev-in, sev-inç, sev-gi göz, göz-lük, göz-cü, göz-cü-lük, göz-lük-çü-lük...  Yapım ekleri isim ve fiil köklerine gelerek yeni isimler ve filler türetirler. bu ekler kökten hemen sonra gelirler. Çekim ekleri yapım eklerinden sonra gelir: bil-gi-ler, bil-dir-di; göz-le-meliyim, göz-lük-ten...  Bu türemiş kelimelerden de tekrar yeni kelimeler türetilebilir: bil-gi-li,bil-dir-i göz-lük-çü, göz-lük-çü-lük...   Bu bakımdan yapım eklerini iki başlık altında inceleyebiliriz: İsim yapan yapım ekleri: İsimden isim yapan ekler ve Fiilden isim yapan ekler Fiil yapan yapım ekleri: İsimden fiil yapan ekler ve Fiilden fiil yapan ekler 1. İsim Yapan Yapım Ekleri   İsim veya fiil kök ve gövdelerinden yeni isimler türeten eklerdir. Türkçemizde sıkça kullanılan yapım ekleri şunlardır:  a. İSİMDEN İSİN YAPAN EKLER   -lİk Yer isimleri yapar: kömürlük, kitaplık, tuzluk, odunluk, ağaçlık, zeytinlik, çöplük... Alet ve araç isimleri yapar: başlık, kulaklık, gecelik, gözlük, önlük... Topluluk isimleri yapar: gençlik, insanlık, Türklük...  Soyut isimler yapar: gen&c...

FİİL ÇEKİM EKLERİ

Dilimizde fiiller çekimli hâlde kullanılır. İkinci tekil şahıs emir çekimi hariç bütün fiiller çekim eki alarak kullanılır.     Fiil çekim ekleri, fiil kök veya gövdelerine eklenerek, fiillerin zamanını, yapılış şeklini ve şahsını belirtirler.   Dilimizdeki fiil çekim eklerini şu şekilde sınıflandırabiliriz: 1-Zaman ve şekil ekleri (haber ve dilek kipleri) 2-Şahıs ekleri 3-Soru eki 4-Ek-fiil  Şimdi bunları tek tek inceleyelim.  1. ZAMAN ve ŞEKİL EKLERİ a. HABER KİP EKLERİ Dilimizde üç temel zaman vardır: Geçmiş zaman Şimdiki zaman Gelecek zaman. Ama bütün zamanları içeren tasnif şudur:  1-Geçmiş zaman (Bilinen geçmiş zaman ve öğrenilen geçmiş zaman) 2-Şimdiki zaman 3-Gelecek zaman ve bunların hepsini kapsayan 4-Geniş zaman  Fiilde anlatılan işin, kılışın, oluşun, hareketin, durumun bağlı bulunduğu zamana fiilin zamanı denir. Haber kiplerinde de fiilin zamanı bildirilir. Yalnız aşağıda ele alınacak olan zaman ekleri bazen kendi zamanlarını belirtmeyebilirler; çekim eki olmaktan çıkabilirler veya anlam kayması sonucu başka bir zamanı belirtebilirler:  hünkârbeğendi, geçmiş (zaman), gelecek (zaman), okur yazar... (yapım eki görevinde) Bir gün Hoca pazara çıkar. (çıkmış)... (anlam kayması) Bu altı zamanı ifade eden ekler şunlardır:  1. Bilinen Geçmiş Zaman Eki: "-dı/-di/-du/-dü" "-tı/-ti/-tu/-tü" Fiil kök veya gövdesine gelerek görülen/şahit olunan ve bilinen geçmişe ait bir işin vb. anlatılmasını/hikâye edilmesini/haber verilmesini sağlar: Geldim, okumadın, yürüdü, koştuk, söylediniz, ağladılar...  Diğer görevleri:  İkilemeler kurar:Oldu bittiye g...